BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: NHẬN BIẾT SỚM VÀ HỖ TRỢ ĐÚNG CÁCH

Bàn chân bẹt ở trẻ là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong của bàn chân thấp hoặc không rõ khi trẻ đứng và chịu trọng lượng cơ thể. Khi đó, diện tích lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất có thể lớn hơn, khiến bàn chân nhìn phẳng hơn so với thông thường. Vòm bàn chân được tạo nên bởi sự phối hợp giữa xương, cơ, gân và dây chằng, có nhiệm vụ hỗ trợ phân bố lực, duy trì thăng bằng và giúp bàn chân thích nghi với các chuyển động hằng ngày.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, lòng bàn chân phẳng khá phổ biến. Hệ cơ xương chưa hoàn thiện, các mô nâng đỡ vẫn đang phát triển và lớp mô mềm dưới gan chân tương đối dày nên vòm chân có thể chưa biểu hiện rõ. Khi trẻ lớn lên, vòm bàn chân thường tiếp tục thay đổi cùng với quá trình phát triển vận động.

Vì vậy, không phải cứ thấy lòng bàn chân phẳng là trẻ mắc bàn chân bẹt bệnh lý. Điều cần quan tâm là bàn chân có linh hoạt không, trẻ vận động như thế nào và có xuất hiện đau, mỏi hoặc bất thường về dáng đi hay không.

Hai dạng bàn chân bẹt thường gặp

Bàn chân bẹt linh hoạt là dạng phổ biến ở trẻ. Khi đứng chịu lực, vòm phía trong có thể hạ thấp rõ, nhưng khi trẻ ngồi, nằm hoặc nhón gót, vòm có khả năng xuất hiện trở lại. Nếu trẻ không đau và vẫn vận động bình thường, tình trạng này thường có thể được theo dõi.

Bàn chân bẹt cứng có đặc điểm vòm ít hoặc không thay đổi khi trẻ thay đổi tư thế. Bàn chân có thể kém linh hoạt, gây đau hoặc hạn chế vận động. Trường hợp này cần được đánh giá chuyên môn để xác định nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.

Dấu hiệu cha mẹ có thể nhận biết

Khi trẻ đứng tự nhiên, phụ huynh có thể quan sát vòm phía trong, vị trí gót chân và hướng của bàn chân. Nếu gót nghiêng vào trong, bàn chân đổ vào trong hoặc vòm gần như biến mất khi chịu lực, đây là những dấu hiệu nên lưu ý.

Về khả năng vận động, trẻ có thể nhanh mỏi chân sau khi đi bộ hoặc chạy trong thời gian dài. Một số trẻ than đau ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân hoặc đầu gối. Trẻ cũng có thể dễ vấp ngã, khó giữ thăng bằng, chạy nhảy kém linh hoạt hoặc không muốn tham gia các hoạt động vận động kéo dài.

Đế giày bị mòn lệch, đặc biệt ở phía trong, đôi khi phản ánh sự thay đổi trong cách phân bố trọng lượng. Tuy nhiên, dấu hiệu này không đủ để xác định bàn chân bẹt và cần được xem xét cùng những biểu hiện khác.

Nguyên nhân và yếu tố liên quan

Bàn chân bẹt ở trẻ có thể liên quan đến đặc điểm cấu trúc và quá trình phát triển. Dây chằng có độ mềm cao khiến vòm dễ hạ xuống khi chịu lực là một yếu tố thường gặp. Yếu tố gia đình cũng có thể ảnh hưởng đến hình thái bàn chân.

Ngoài ra, sức mạnh cơ bàn chân và cẳng chân chưa tốt, khả năng kiểm soát cổ chân hạn chế, căng cơ bắp chân hoặc gân gót đều có thể làm thay đổi cơ học bàn chân. Thừa cân cũng làm tăng tải trọng tác động lên bàn chân trong quá trình đứng và vận động.

Một số trường hợp ít gặp có thể liên quan đến chấn thương, bất thường xương khớp hoặc vấn đề của hệ thần kinh – cơ. Vì vậy, không nên quy kết tình trạng bàn chân bẹt chỉ do trẻ đi chân đất, sử dụng dép đế phẳng hay một kiểu giày dép cụ thể.

Hỗ trợ bằng vận động và bài tập

Duy trì hoạt động thể chất phù hợp giúp trẻ phát triển sức mạnh cơ, khả năng phối hợp và kiểm soát bàn chân. Một số bài tập có thể được áp dụng tùy tình trạng gồm nhón gót, co duỗi ngón chân, dùng ngón chân cuộn khăn, nhặt vật nhẹ hoặc luyện tập giữ thăng bằng.

Trẻ cũng có thể tham gia các hoạt động vận động trên những bề mặt an toàn và đa dạng để tăng khả năng thích nghi của bàn chân. Tuy nhiên, không nên ép trẻ thực hiện tư thế bất thường hoặc tập quá sức nhằm mục tiêu tạo vòm nhanh chóng.

Nếu trẻ đau trong khi tập, cần dừng lại và xác định nguyên nhân. Bài tập nên được lựa chọn dựa trên độ tuổi, khả năng vận động và tình trạng thực tế của trẻ.

Có nên dùng dụng cụ hỗ trợ vòm chân?

Trong trường hợp bàn chân bẹt gây đau hoặc ảnh hưởng đến chức năng, dụng cụ chỉnh hình có thể được cân nhắc nhằm hỗ trợ phân bố lực, tăng cảm giác ổn định và cải thiện sự thoải mái khi vận động. Lót hỗ trợ vòm cần phù hợp với cấu trúc bàn chân và mục tiêu sử dụng.

Tuy nhiên, trẻ có vòm chân thấp nhưng không đau và vận động bình thường không nhất thiết phải sử dụng dụng cụ chỉnh hình. Cha mẹ không nên tự mua và cho trẻ dùng kéo dài chỉ dựa vào hình dạng lòng bàn chân.

Khi nào cần đưa trẻ đi kiểm tra?

Cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá chuyên môn nếu trẻ thường xuyên đau hoặc mỏi chân, dễ té ngã, hạn chế chạy nhảy, có dáng đi bất thường, bàn chân cứng hoặc một bên bàn chân bẹt rõ hơn bên còn lại.

Mục tiêu của việc hỗ trợ không chỉ là làm vòm chân trông cao hơn mà quan trọng hơn là giúp bàn chân hoạt động ổn định, giảm khó chịu và duy trì khả năng vận động. Theo dõi đúng quá trình phát triển, lựa chọn bài tập phù hợp và can thiệp khi thực sự cần thiết sẽ giúp hạn chế những phương pháp không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm trẻ được hỗ trợ kịp thời khi có bất thường.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.