BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ CÁCH XỬ TRÍ

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong bàn chân thấp hoặc không biểu hiện rõ khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Đây là đặc điểm khá thường gặp ở trẻ nhỏ và không phải trường hợp nào cũng là bệnh lý. Trong những năm đầu đời, xương, khớp, cơ và dây chằng của trẻ vẫn đang phát triển, đồng thời lớp mô mềm ở lòng bàn chân có thể khiến vòm chân khó quan sát bằng mắt thường.

Ở nhiều trẻ, vòm bàn chân sẽ dần rõ hơn khi hệ cơ xương phát triển và trẻ vận động nhiều hơn. Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ nhìn vào hình dạng lòng bàn chân để tự kết luận trẻ bị dị tật. Điều cần quan tâm là bàn chân có linh hoạt hay không, trẻ có đau hoặc nhanh mỏi không và dáng đi có bất thường hay không.

Bàn chân bẹt ở trẻ hình thành như thế nào?

Bàn chân của trẻ sơ sinh thường có hình dạng khá phẳng. Khi trẻ lớn lên, các cấu trúc xương, cơ, gân và dây chằng dần hoàn thiện, tạo nên vòm bàn chân. Trong giai đoạn đầu, bàn chân trẻ tương đối mềm và linh hoạt nên vòm có thể bị hạ thấp khi đứng.

Một số trẻ tiếp tục có bàn chân bẹt khi lớn hơn nhưng vẫn hoàn toàn khỏe mạnh, vận động bình thường và không xuất hiện triệu chứng. Ngược lại, nếu bàn chân bẹt đi kèm đau, hạn chế vận động hoặc thay đổi rõ rệt về dáng đi, trẻ cần được đánh giá để xác định nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt

Cách đơn giản để quan sát là cho trẻ đứng thẳng trên một mặt phẳng và nhìn từ phía trước, bên cạnh và phía sau. Khi đứng, nếu phần vòm phía trong bàn chân hạ xuống sát mặt sàn hoặc gần như toàn bộ lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất, có thể nghĩ đến bàn chân bẹt.

Một đặc điểm đáng chú ý là vòm bàn chân có thể xuất hiện khi trẻ ngồi hoặc nhấc chân khỏi mặt đất nhưng lại biến mất khi trẻ đứng. Đây thường là biểu hiện của bàn chân bẹt mềm, trong đó bàn chân vẫn còn khả năng thay đổi hình dạng theo tư thế.

Nhìn từ phía sau, cha mẹ có thể nhận thấy gót chân hoặc vùng mắt cá có xu hướng nghiêng ra ngoài. Một số trẻ đồng thời có trục cẳng chân và đầu gối thay đổi khi đứng. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không đủ để xác định chính xác mức độ bất thường và cần được đánh giá trong tổng thể dáng đi của trẻ.

Có thể kiểm tra bàn chân tại nhà không?

Cha mẹ có thể tham khảo phương pháp in dấu bàn chân để quan sát hình dạng vòm. Có thể làm ẩm lòng bàn chân của trẻ rồi cho trẻ bước hoặc đứng lên một bề mặt có thể lưu lại dấu chân. Nếu dấu in thể hiện gần như toàn bộ lòng bàn chân, không thấy khoảng lõm rõ ở phía trong, trẻ có thể có vòm bàn chân thấp.

Tuy nhiên, đây chỉ là cách quan sát ban đầu, không thay thế việc thăm khám. Dấu chân có thể thay đổi tùy theo tư thế đứng, lực dồn lên bàn chân và bề mặt tiếp xúc. Vì vậy, không nên dựa vào phương pháp này để tự chẩn đoán hoặc quyết định điều trị.

Những triệu chứng có thể xuất hiện

Phần lớn trẻ có bàn chân bẹt mềm không đau và vẫn sinh hoạt bình thường. Một số trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện liên quan đến việc bàn chân phải chịu tải hoặc vận động không tối ưu.

Các triệu chứng cần lưu ý gồm đau ở lòng bàn chân, vòm chân hoặc vùng cổ chân; đau tăng khi trẻ đi bộ, chạy nhảy hay tham gia hoạt động thể chất; cảm giác đau lan lên mắt cá, cẳng chân hoặc đầu gối. Một số trường hợp có thể thấy sưng dọc phía trong cổ chân, dễ mỏi hoặc bị co cơ ở chân.

Trẻ cũng có thể gặp khó khăn khi chạy, nhảy, chơi thể thao, giữ thăng bằng hoặc dễ vấp ngã hơn bình thường. Nếu những biểu hiện này xảy ra thường xuyên, cha mẹ không nên xem bàn chân bẹt đơn thuần là vấn đề hình thể.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Nếu trẻ không đau, vận động bình thường và bàn chân vẫn linh hoạt, cha mẹ có thể theo dõi sự phát triển theo từng giai đoạn. Không nên tự ý sử dụng dụng cụ chỉnh hình hoặc áp dụng các phương pháp can thiệp khi chưa có đánh giá chuyên môn.

Ngược lại, trẻ nên được thăm khám khi có đau kéo dài hoặc tái diễn, sưng vùng cổ chân, bàn chân cứng, hạn chế vận động, dáng đi bất thường, thường xuyên mất thăng bằng hoặc các triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt. Bác sĩ có thể đánh giá cấu trúc bàn chân, độ linh hoạt của vòm, trục chi dưới và dáng đi để xác định trẻ chỉ cần theo dõi hay cần hỗ trợ.

Nhìn chung, bàn chân bẹt khá phổ biến ở trẻ nhỏ và không đồng nghĩa với bệnh lý. Việc quan sát đúng dấu hiệu, theo dõi khả năng vận động và đưa trẻ đi đánh giá khi xuất hiện triệu chứng bất thường sẽ giúp cha mẹ xử trí phù hợp, tránh can thiệp không cần thiết nhưng cũng không bỏ qua những trường hợp cần được điều trị.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.