BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: DẤU HIỆU, NGUYÊN NHÂN VÀ HƯỚNG CAN THIỆP

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong lòng bàn chân thấp hoặc không biểu hiện rõ khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Khi đó, phần lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn so với bàn chân có vòm phát triển rõ. Vòm chân có nhiệm vụ hỗ trợ nâng đỡ cơ thể, phân bổ lực và giúp bàn chân thích nghi với các tác động trong quá trình đi bộ, chạy nhảy.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi, hình ảnh bàn chân phẳng khá phổ biến và thường không phải dấu hiệu bệnh lý. Trong giai đoạn đầu đời, vòm chân chưa phát triển hoàn chỉnh, đồng thời lớp mô mềm dưới lòng bàn chân còn dày nên khiến bàn chân trông phẳng hơn. Khi trẻ lớn, hệ thống xương, cơ, gân và dây chằng tiếp tục phát triển, hình dạng vòm chân có thể thay đổi. Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ dựa vào hình dáng bàn chân để tự chẩn đoán.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt ở trẻ

Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy là phần hõm phía trong lòng bàn chân không rõ khi trẻ đứng. Lòng bàn chân có thể áp sát mặt đất trên diện rộng, trong khi cổ chân hoặc gót chân có xu hướng lệch trục. Khi đi lại, trẻ có thể dồn lực nhiều hơn vào phía trong bàn chân.

Cha mẹ cũng có thể quan sát dấu chân của trẻ bằng cách làm ướt lòng bàn chân rồi cho trẻ bước lên một bề mặt sạch. Nếu dấu chân in gần như toàn bộ diện tích lòng bàn chân, đây có thể là dấu hiệu gợi ý vòm chân thấp. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ mang tính tham khảo, không đủ để xác định trẻ có bàn chân bẹt bệnh lý.

Bên cạnh hình dạng bàn chân, cần chú ý đến khả năng vận động. Một số trẻ có thể nhanh mỏi khi đi bộ, thường xuyên than đau ở bàn chân hoặc cổ chân sau khi chạy nhảy, ngại tham gia hoạt động thể chất, dễ vấp ngã hoặc có dáng đi thiếu ổn định.

Những thay đổi về trục chi cần lưu ý

Bàn chân bẹt có triệu chứng đôi khi đi kèm sự thay đổi trục của chi dưới. Khi quan sát trẻ từ phía sau, cha mẹ có thể nhận thấy gót chân lệch hoặc cổ chân đổ vào trong. Trong một số trường hợp, đầu gối cũng có thể thay đổi hướng khi trẻ đứng và di chuyển.

Tuy nhiên, những biểu hiện này không nên được đánh giá riêng lẻ. Trẻ em đang trong quá trình phát triển nên trục chi và dáng đi có thể thay đổi theo độ tuổi. Nếu có dấu hiệu bất thường rõ rệt, đau kéo dài hoặc vận động bị hạn chế, trẻ nên được kiểm tra để đánh giá toàn diện.

Nguyên nhân khiến trẻ bị bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến đặc điểm cấu trúc và nhiều yếu tố khác nhau. Một số trẻ có yếu tố gia đình hoặc cấu trúc xương, khớp và mô mềm khiến vòm chân thấp hơn. Tình trạng dây chằng mềm, lỏng lẻo cũng có thể làm bàn chân kém ổn định khi chịu lực.

Ở một số trường hợp, bàn chân bẹt có thể xuất hiện hoặc trở nên rõ hơn sau chấn thương ở bàn chân, cổ chân, gân hoặc dây chằng. Trọng lượng cơ thể tăng cao cũng làm gia tăng tải trọng lên bàn chân, đặc biệt khi trẻ phải đứng hoặc vận động trong thời gian dài.

Ngoài ra, một số bệnh lý liên quan đến thần kinh, cơ, xương khớp hoặc mô liên kết có thể ảnh hưởng đến khả năng nâng đỡ vòm chân. Giày dép không vừa vặn có thể gây khó chịu và làm thay đổi cơ chế vận động, nhưng không nên xem đây là nguyên nhân duy nhất gây bàn chân bẹt.

Khi nào trẻ cần can thiệp?

Không phải trẻ nào có bàn chân bẹt cũng cần điều trị. Với bàn chân bẹt mềm dẻo, không đau và không ảnh hưởng đến dáng đi hoặc hoạt động thể chất, bác sĩ có thể ưu tiên theo dõi quá trình phát triển. Vòm chân ở trẻ có thể tiếp tục thay đổi khi hệ cơ xương trưởng thành.

Nếu trẻ có triệu chứng, hướng xử lý có thể tập trung vào giảm hoạt động gây đau, điều chỉnh thói quen vận động và thực hiện các bài tập phù hợp nhằm tăng cường cơ bàn chân, cổ chân và cẳng chân. Trong một số trường hợp, dụng cụ hỗ trợ có thể được cân nhắc nhằm giảm khó chịu và cải thiện cơ chế chịu lực. Tuy nhiên, mục tiêu chủ yếu là hỗ trợ chức năng và kiểm soát triệu chứng, không phải lúc nào cũng có thể tạo hoặc làm vòm chân cao lên vĩnh viễn.

Phẫu thuật chỉ được cân nhắc ở những trường hợp chọn lọc, chẳng hạn bàn chân bẹt cứng, biến dạng đáng kể hoặc đau kéo dài gây ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt dù đã áp dụng các biện pháp bảo tồn phù hợp.

Theo dõi đúng cách để bảo vệ khả năng vận động

Cha mẹ nên quan sát sự phát triển của bàn chân cùng với dáng đi, mức độ vận động và biểu hiện đau mỏi của trẻ. Nếu trẻ đau thường xuyên, bàn chân cứng, biến dạng rõ, lệch trục, dễ vấp ngã hoặc hạn chế chạy nhảy, nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa.

Đánh giá đúng tình trạng giúp phân biệt bàn chân bẹt sinh lý với những trường hợp có vấn đề về cấu trúc hoặc chức năng. Khi được theo dõi phù hợp, phần lớn trẻ vẫn có thể phát triển khả năng vận động bình thường mà không cần can thiệp quá mức.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng tìm những đôi giày hỗ trợ lòng bàn chân tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.