BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: CÁCH NHẬN BIẾT, NGUYÊN NHÂN VÀ HƯỚNG XỬ TRÍ PHÙ HỢP

Bàn chân bẹt ở trẻ có phải là bệnh lý?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong lòng bàn chân thấp hoặc khó quan sát khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Khi đó, phần lớn lòng bàn chân có thể tiếp xúc với mặt đất. Đây là tình trạng khá thường gặp ở trẻ nhỏ, nhưng hình ảnh bàn chân phẳng không đồng nghĩa với việc trẻ đang mắc bệnh và cần điều trị.

Trong những năm đầu đời, cấu trúc bàn chân của trẻ vẫn đang hoàn thiện. Xương, cơ, gân và dây chằng chưa phát triển đầy đủ, trong khi lớp mô mềm dưới gan bàn chân tương đối dày nên vòm chân thường chưa rõ. Khi trẻ lớn hơn, vận động thường xuyên và khả năng kiểm soát cơ bắp tốt hơn, hình thái bàn chân cũng tiếp tục thay đổi.

Vì vậy, khi nhận thấy lòng bàn chân trẻ phẳng, phụ huynh không nên chỉ dựa vào hình dáng bên ngoài để tự kết luận. Cần xem xét thêm độ tuổi, khả năng vận động, mức độ mềm dẻo của bàn chân và những triệu chứng đi kèm.

Những biểu hiện có thể gợi ý bàn chân bẹt

Một số dấu hiệu có thể được nhận biết khi trẻ đứng, đi hoặc chạy. Phụ huynh có thể thấy lòng bàn chân áp sát mặt đất, gót chân nghiêng, cổ chân có xu hướng đổ vào trong hoặc bàn chân xoay lệch khi chịu lực.

Dáng đi cũng là yếu tố cần quan sát. Trẻ có thể bước không vững, dễ vấp ngã, thường xuyên mất thăng bằng hoặc nhanh mỏi khi chạy nhảy. Một số trẻ có xu hướng giảm tham gia các hoạt động thể chất vì cảm thấy khó chịu ở chân.

Đau là dấu hiệu đặc biệt cần lưu ý. Trẻ có thể than đau ở gan bàn chân, gót chân hoặc cổ chân sau khi đi bộ lâu, chạy nhảy hay chơi thể thao. Cơn đau đôi khi có thể xuất hiện ở cẳng chân hoặc đầu gối do sự thay đổi cách chịu lực của chi dưới.

Tuy nhiên, những biểu hiện trên không chỉ gặp ở bàn chân bẹt mà còn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, thăm khám chuyên môn vẫn cần thiết khi triệu chứng kéo dài.

Nguyên nhân nào khiến trẻ bị bàn chân bẹt?

Bàn chân bẹt ở trẻ có thể liên quan đến quá trình phát triển tự nhiên hoặc đặc điểm cấu trúc riêng của từng trẻ. Yếu tố gia đình cũng có thể đóng vai trò nhất định, đặc biệt khi người thân có cấu trúc bàn chân tương tự.

Một nguyên nhân khác là tình trạng dây chằng mềm hoặc lỏng lẻo. Khi các mô nâng đỡ có độ linh hoạt cao, vòm gan chân có thể hạ xuống rõ hơn khi trẻ đứng. Trường hợp này thường thuộc nhóm bàn chân bẹt mềm, trong đó vòm chân có thể xuất hiện trở lại khi trẻ ngồi hoặc nhón gót.

Thừa cân cũng làm tăng tải trọng lên bàn chân và khiến vòm chân có vẻ thấp hơn khi đứng. Ngoài ra, chấn thương, bất thường xương, bệnh lý khớp hoặc các vấn đề liên quan đến cơ và thần kinh cũng có thể gây biến đổi cấu trúc bàn chân.

Bàn chân bẹt có ảnh hưởng đến vận động không?

Không phải trẻ nào có bàn chân bẹt cũng gặp vấn đề về sức khỏe. Nếu trẻ không đau, bàn chân mềm mại, dáng đi bình thường và vẫn chạy nhảy thoải mái, tình trạng này thường chỉ cần được theo dõi trong quá trình phát triển.

Ngược lại, khi vòm chân thấp đi kèm biến dạng rõ hoặc hạn chế chức năng, lực tác động có thể phân bố không đều. Điều này có khả năng làm tăng áp lực lên cổ chân, cẳng chân và đầu gối. Trẻ có thể nhanh mỏi, đau khi vận động hoặc giảm khả năng tham gia các hoạt động thể chất.

Đặc biệt, bàn chân bẹt cứng cần được chú ý hơn. Nếu trẻ nhón gót nhưng vòm gan chân vẫn không xuất hiện, bàn chân có cảm giác cứng hoặc vận động bị hạn chế, cần được kiểm tra để tìm nguyên nhân.

Cách kiểm tra sơ bộ tại nhà

Phụ huynh có thể làm ướt lòng bàn chân của trẻ rồi cho trẻ bước lên giấy hoặc nền khô để quan sát dấu chân. Nếu dấu chân có khoảng khuyết ở phần giữa, vòm gan chân có thể vẫn hiện diện. Nếu dấu in gần như đầy đủ lòng bàn chân, đây là dấu hiệu gợi ý vòm chân thấp.

Một cách khác là quan sát bàn chân khi trẻ nhón gót. Nếu vòm chân xuất hiện khi gót được nâng lên, bàn chân có khả năng vẫn còn độ mềm dẻo. Nếu vòm không xuất hiện, bàn chân cứng hoặc trẻ đau khi thực hiện động tác, phụ huynh nên đưa trẻ đi đánh giá.

Các cách kiểm tra tại nhà chỉ có giá trị tham khảo, không thể thay thế chẩn đoán chuyên môn.

Hướng xử trí bàn chân bẹt ở trẻ

Trẻ không đau và vận động bình thường thường không cần điều trị đặc hiệu. Phụ huynh nên khuyến khích trẻ vận động phù hợp với lứa tuổi và theo dõi sự thay đổi của bàn chân theo thời gian.

Khi trẻ có đau, mỏi, dáng đi bất thường hoặc hạn chế vận động, bác sĩ có thể cân nhắc phục hồi chức năng, bài tập tăng cường cơ bàn chân và cẳng chân, kéo giãn nhóm cơ phù hợp hoặc dụng cụ hỗ trợ trong trường hợp cần thiết. Không nên tự ý sử dụng dụng cụ chỉnh hình khi chưa có đánh giá cụ thể.

Phẫu thuật chỉ được xem xét trong một số trường hợp biến dạng nghiêm trọng, gây đau kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến chức năng và không cải thiện với các phương pháp bảo tồn.

Như vậy, bàn chân bẹt ở trẻ không phải lúc nào cũng đáng lo. Điều quan trọng là phân biệt bàn chân phẳng sinh lý với tình trạng có triệu chứng hoặc ảnh hưởng đến vận động. Khi trẻ đau chân kéo dài, nhanh mỏi, thường xuyên té ngã, dáng đi thay đổi, bàn chân cứng hoặc hạn chế vận động, phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.